Khi nào nên đổi gia sư và đổi thế nào cho khéo
Lộ trình phụ huynh · bước 4: Khi không hợp
Phân biệt giai đoạn chững lại với việc gia sư dạy không hiệu quả, chọn thời điểm đổi hợp lý và kết thúc lớp tế nhị, công bằng cho cả hai bên.
Đổi gia sư là quyết định không dễ. Bố mẹ ngại làm mất lòng người đã gắn bó với con, lại lo con phải làm quen lại từ đầu. Nhưng giữ một gia sư không phù hợp thì cái giá phải trả là thời gian học quý giá của con, nhất là khi kỳ thi đến gần. Bài viết này giúp bố mẹ nhận ra khi nào thực sự nên đổi, và nếu đổi thì làm thế nào để tế nhị, rõ ràng và không ảnh hưởng đến việc học.
Chững lại hay dạy không hiệu quả?
Trước hết cần phân biệt hai tình huống. Việc học nào cũng có giai đoạn chững lại, thường sau 1–2 tháng đầu khi con đã lấy lại phần dễ và bắt đầu chạm đến kiến thức khó hơn. Điểm có thể đứng yên, thậm chí giảm nhẹ ở một bài kiểm tra. Đó chưa phải lý do để đổi gia sư.
Ngược lại, gia sư dạy không hiệu quả thể hiện ở cách làm việc, không chỉ ở điểm số: không có kế hoạch, không kiểm tra bài về nhà, không nắm được con đang yếu ở đâu dù đã học nhiều buổi.
Những dấu hiệu nên cân nhắc đổi gia sư
- Sau 8–10 buổi, gia sư vẫn không nói được cụ thể con yếu phần nào và đang khắc phục ra sao.
- Buổi học chủ yếu là giải hộ bài tập trên lớp, con chép lại mà không tự làm.
- Thường xuyên đến muộn, đổi lịch sát giờ, nghỉ đột xuất từ hai lần mỗi tháng trở lên.
- Con sợ hoặc chán giờ học rõ rệt, viện cớ để tránh học.
- Gia sư dùng lời lẽ chê bai, so sánh làm con mất tự tin.
- Mục tiêu học thay đổi, ví dụ con lên lớp 9 cần ôn thi vào lớp 10, trong khi gia sư hiện tại không có kinh nghiệm luyện thi.
Trường hợp cuối cùng không phải lỗi của gia sư. Đổi người vì mục tiêu thay đổi là hoàn toàn bình thường và nên nói thẳng như vậy.
Trước khi đổi: hãy thử một cuộc trao đổi
Nhiều vấn đề có thể giải quyết chỉ bằng một cuộc nói chuyện thẳng thắn. Bố mẹ nên nêu cụ thể điều mình quan sát và đề nghị một thay đổi rõ ràng:
"Chị thấy mấy buổi gần đây con chủ yếu làm bài tập trên lớp, bài kiểm tra 15 phút vẫn sai phần phương trình. Trong 4 buổi tới, em có thể dành 30 phút mỗi buổi riêng cho phần này và cho con làm bài kiểm tra ngắn ở buổi thứ tư không?"
Cách nói này không trách móc, có mốc thời gian và có tiêu chí đánh giá. Sau 4 buổi, nếu gia sư điều chỉnh tốt, bố mẹ đã giữ được một người quen với con. Nếu không có thay đổi, quyết định đổi sẽ rõ ràng và công bằng hơn.
Chọn thời điểm đổi hợp lý
- Tránh đổi trong vòng 3–4 tuần trước kỳ thi quan trọng, trừ khi gia sư hiện tại gây ảnh hưởng xấu rõ rệt. Làm quen người mới lúc này thường tốn nhiều hơn được.
- Nên đổi vào đầu học kỳ, sau kỳ thi giữa kỳ hoặc trong kỳ nghỉ hè, khi áp lực bài vở thấp.
- Báo trước ít nhất 1 tuần hoặc 2–3 buổi để gia sư sắp xếp lịch, trừ các vi phạm nghiêm trọng.
- Thanh toán đầy đủ các buổi đã học trước khi kết thúc, không giữ lại học phí.
Nói lời kết thúc sao cho khéo
Lời kết thúc tốt cần ba ý: cảm ơn, lý do ngắn gọn không đổ lỗi, và thông tin về buổi cuối cùng cùng học phí. Ví dụ:
"Cảm ơn em đã kèm cháu trong ba tháng qua, cháu đã chăm học hơn nhiều. Sắp tới cháu cần tập trung ôn thi vào lớp 10 nên gia đình muốn tìm một thầy chuyên luyện thi. Mình học đến hết buổi thứ Năm tuần sau nhé, chị sẽ gửi đủ học phí các buổi còn lại vào hôm đó."
Tránh kết thúc bằng cách im lặng không trả lời tin nhắn, hoặc báo nghỉ ngay trước giờ học. Gia sư cũng là người lao động, và một cách chia tay tử tế giúp gia đình giữ được uy tín.
Kết thúc lớp trên GiaSuMienPhi.com đúng cách
Nếu lớp được chốt qua GiaSuMienPhi.com, sau buổi học cuối, bố mẹ chọn kết thúc lớp thay vì huỷ lớp. Kết thúc là khi hai bên dừng lại một cách bình thường. Huỷ lớp dành cho trường hợp lớp không thể tiếp tục như đã cam kết, và bên huỷ bị trừ 10 điểm uy tín, nên chỉ dùng khi thực sự cần.
Sau khi lớp kết thúc, hai bên đánh giá nhau từ 1 đến 5 sao. Hãy đánh giá trung thực và công bằng: ghi nhận điểm tốt, nêu hạn chế một cách cụ thể, không dùng lời lẽ xúc phạm. Gia sư có quyền phản hồi đánh giá, và những nhận xét khách quan giúp phụ huynh khác chọn đúng người.
Bàn giao cho gia sư mới
Để con không phải bắt đầu lại từ số không, bố mẹ nên chuẩn bị cho gia sư mới:
- Tóm tắt những phần gia sư cũ đã dạy và những lỗi con hay mắc.
- Các bài kiểm tra trong 2–3 tháng gần nhất.
- Mục tiêu cụ thể, ví dụ đạt 7 điểm Toán học kỳ II hoặc vững kiến thức nền trước khi vào lớp 10.
- Điều đã khiến gia đình chưa hài lòng, để gia sư mới tránh lặp lại.
Mẹo: khi đăng tin tìm gia sư mới tại trang đăng tin, hãy ghi trong mô tả con đã học gia sư trước đó bao lâu và cần thay đổi điều gì. Gia sư ứng tuyển sẽ hiểu ngay kỳ vọng của gia đình.
Đổi gia sư không phải là thất bại, mà là điều chỉnh để phù hợp với con. Hãy phân biệt giai đoạn chững lại với dạy không hiệu quả, trao đổi thẳng thắn trước khi quyết định, chọn thời điểm hợp lý và kết thúc lớp một cách tử tế. Làm đúng những bước này, cả con, gia đình và gia sư đều được tôn trọng.
