Cho con học năng khiếu (piano, vẽ, cờ vua): chọn đúng lúc, đúng người dạy
Bao nhiêu tuổi thì cho con học piano, vẽ, cờ vua? Học mấy buổi một tuần, chọn người dạy thế nào và làm gì khi con muốn bỏ giữa chừng.
Nhiều phụ huynh cho con học năng khiếu với mong muốn con phát triển toàn diện, bớt dán mắt vào màn hình và có một niềm vui riêng. Thế nhưng cũng có không ít trường hợp con học đàn một năm rồi bỏ, cây đàn phủ bụi trong góc nhà. Nguyên nhân thường không nằm ở con thiếu năng khiếu, mà ở việc bắt đầu chưa đúng lúc, chọn chưa đúng người dạy hoặc kỳ vọng chưa phù hợp.
Xác định mục tiêu trước khi đăng ký
Bố mẹ nên tự hỏi: mình cho con học để làm gì? Có ba nhóm mục tiêu phổ biến:
- Học để vui và thư giãn: con được tiếp xúc, cảm nhận, không đặt nặng thành tích.
- Học để rèn kỹ năng: piano rèn sự kiên nhẫn và phối hợp tay, vẽ rèn quan sát và sáng tạo, cờ vua rèn tư duy và tập trung.
- Học chuyên sâu: thi chứng chỉ, dự giải đấu, định hướng thi vào trường năng khiếu.
Mục tiêu khác nhau thì cách chọn người dạy, cường độ học và chi phí cũng khác nhau. Hãy nói rõ mục tiêu này với người dạy ngay từ đầu.
Độ tuổi phù hợp cho từng môn
| Môn | Có thể bắt đầu | Độ tuổi thuận lợi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Piano | 4 – 5 tuổi | 5 – 8 tuổi | Trẻ cần ngồi tập trung được 20 – 30 phút, ngón tay đủ lực bấm phím |
| Vẽ | 3 – 4 tuổi | 5 – 10 tuổi | Trẻ nhỏ nên vẽ tự do, chưa nên ép kỹ thuật hình khối |
| Cờ vua | 5 – 6 tuổi | 6 – 9 tuổi | Trẻ cần biết đếm, hiểu luật chơi và chịu được thua |
Đây là mốc tham khảo. Không có tuổi nào là "quá muộn": học sinh cấp hai, thậm chí người đi làm vẫn học piano hay vẽ rất tốt, chỉ là mục tiêu và tốc độ khác nhau.
Dấu hiệu con sẵn sàng
- Con tự tò mò: hay gõ thử đàn ở nhà người quen, vẽ lên mọi tờ giấy, thích xem người lớn chơi cờ.
- Con ngồi yên làm một việc được ít nhất 20 phút.
- Con chấp nhận được việc sai và làm lại.
- Gia đình có thời gian đưa đón hoặc đón người dạy đến nhà ổn định hằng tuần.
Nếu chưa chắc, hãy cho con học thử 2 – 4 buổi trước khi cam kết lâu dài hoặc mua dụng cụ đắt tiền.
Lịch học và luyện tập hợp lý
Piano
Trẻ mới học: 1 – 2 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 45 – 60 phút. Quan trọng hơn là luyện tập ở nhà 15 – 20 phút mỗi ngày. Một đứa trẻ học 1 buổi nhưng tập đều mỗi ngày sẽ tiến bộ nhanh hơn đứa học 2 buổi mà không đụng đến đàn ở nhà. Giai đoạn đầu có thể dùng đàn điện có phím nặng, khi con gắn bó hơn mới cân nhắc đàn cơ.
Vẽ
1 – 2 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 60 – 90 phút. Ở nhà khuyến khích con vẽ nhật ký: mỗi ngày một hình nhỏ về điều con thấy.
Cờ vua
1 – 2 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 60 – 90 phút, kết hợp giải 5 – 10 bài thế cờ mỗi ngày. Nên cho con chơi với bạn cùng trình độ để giữ hứng thú.
Chọn người dạy: những điều cần hỏi
Với môn năng khiếu, người dạy đầu tiên ảnh hưởng rất lớn đến việc con yêu hay ghét môn học. Khi trao đổi, bố mẹ nên hỏi:
- Thầy cô đã dạy trẻ ở độ tuổi của con bao lâu, học viên nhỏ tuổi nhất là mấy tuổi?
- Giáo trình, lộ trình 3 tháng đầu gồm những gì?
- Thầy cô xử lý thế nào khi trẻ không chịu tập, khóc hoặc chán?
- Có buổi biểu diễn, triển lãm nhỏ hoặc giải đấu để con có mục tiêu không?
Với trẻ nhỏ, sự kiên nhẫn và khả năng tạo hứng thú quan trọng hơn thành tích biểu diễn của người dạy. Với học sinh học chuyên sâu, nên ưu tiên người có chuyên môn bài bản như giáo viên hoặc người tốt nghiệp chuyên ngành.
Học phí dạy kèm năng khiếu tại nhà dao động khá rộng. Hiện gia sư piano niêm yết trung bình 320.000 đ, vẽ 230.000 đ và cờ vua 210.000 đ mỗi buổi (toàn quốc); người dạy có bằng chuyên ngành, nhiều năm kinh nghiệm thường ở mức cao hơn. Phụ huynh có thể xem hồ sơ gia sư piano, gia sư vẽ hoặc gia sư cờ vua, đọc đánh giá của phụ huynh khác và nhắn tin hỏi trước khi chốt lớp.
Khi con muốn bỏ giữa chừng
Gần như đứa trẻ nào cũng có lúc chán, thường sau 3 – 6 tháng khi cảm giác mới lạ qua đi và bài tập bắt đầu khó hơn. Trước khi quyết định cho nghỉ, hãy:
- Hỏi con lý do cụ thể: chán bài, sợ thầy cô, mệt vì lịch dày hay muốn chơi với bạn.
- Trao đổi với người dạy để đổi bài, thêm bài con yêu thích hoặc giảm cường độ.
- Thống nhất với con một mốc: "Mình học thêm đến buổi biểu diễn cuối tháng rồi quyết định nhé".
Mẹo: hãy làm khán giả của con. Mỗi tuần dành 5 phút nghe con đàn một bài, xem một bức tranh hay chơi một ván cờ. Sự quan tâm của bố mẹ là động lực lớn nhất giúp con đi đường dài.
Kết luận
Học năng khiếu nên là niềm vui trước khi là thành tích. Chọn đúng thời điểm, đúng người dạy và giữ nhịp luyện tập nhẹ nhàng mỗi ngày, con sẽ gắn bó với môn học lâu dài và có thêm một kỹ năng đáng quý cho cả cuộc đời.
